De belangrijkste rechtszaak aller tijden?

Normaal blog ik niet over zaken die niet direct met mezelf te maken hebben. Er wordt op internet al meer dan genoeg geschreven over het zogenaamd uiteenvallen van Europa, de vluchtelingencrisis, een naderende oorlog tussen Rusland en Turkije of waarom Louis van Gaal er nog altijd niet is uitgetrapt bij Manchester United. Geen probleem, want er worden over het algemeen mensen aan het woord gelaten die er toch veel meer vanaf weten dan ikzelf. Laat mij maar gewoon m’n boekje schrijven, lekker anoniem tussen alle grotere wereldproblemen. Is voor iedereen beter.

Soms gebeuren er echter dingen in de wereld die zich op de achtergrond afspelen maar waaraan eigenlijk veel meer aandacht zou moeten worden geschonken. Dan voel ik een soort drijfveer om daar iets over op papier te zetten, zeker als het gaat om iets wat me na aan het hart ligt. Dat was deze week iets wat zich afspeelde in de juridische wereld van de Verenigde Staten. Jawel, het land van onbegrensde mogelijkheden, waar je als omhooggevallen miljardair een gooi kan doen naar het presidentschap door alleen maar oneliners te roepen zonder daarbij ook maar één serieus argument aan te dragen. En het ergste is, dan maak je nog serieus kans ook. Maar goed, aan de waanzin daarvan zou ik vast nog wel een blog kunnen wijden, maar dat gaat het dit keer niet over. Deze kwestie speelt zich af op een heel ander niveau, en is een stukje ingrijpender.

maxresdefault

Het begon allemaal een maand of twee geleden, in het Californische plaatsje San Bernardino, een slaperig voorstadje van Los Angeles. Op 2 december viel een gewapend echtpaar van Pakistaans/Arabische afkomst een banket binnen dat was georganiseerd door het Ministerie van Volksgezondheid, met een bloedbad ten gevolg. Nu komt dat wel vaker voor in Amerika, een land waar je bij de Albert Heijn zegeltjes voor mitrailleurs kunt sparen, maar omdat het in dit geval ging om daders die toevallig genoeg een islamitische achtergrond hadden, werd het meteen gebombardeerd tot “terroristische aanslag”. Sterker nog, de zwaarste die het land geteisterd hebben sinds 11 september. Nu is men in Amerika niet vies van een schietpartijtje (let wel: dit lijstje gaat enkel om incidenten op scholen. Er zijn dus nóg tig van dit soort lijstjes) maar als het woord terrorisme valt, dan staan alle instanties schuimbekkend klaar om als middeleeuwse horigen met hooivorken de daders op de brandstapel te krijgen.

Van al die groepjes lomperiken is FBI waarschijnlijk wel de ergste, waar ze het liefst bazooka’s gebruiken om op muggen te jagen. Tussen de kapotgeschoten lichamen van de daders vonden onze vrolijke vrienden namelijk iets heel bijzonders: een iPhone. Op zich geen wonder, want in Amerika worden er tientallen miljoenen per jaar verkocht, en blijkbaar dus ook aan terroristen. Maar goed, de gorilla’s met zonnebrillen brachten het toestel naar een onderzoekslab en kwamen al snel tot de conclusie: verrek, het toestel is beveiligd. Logisch – als je per ongeluk je telefoon ergens laat liggen wil je niet dat je zelfgemaakte pornofilmpjes door een vreemdeling op internet worden gekwakt. Vandaar dat fabrikant Apple een beveiligingsoptie heeft ingebouwd, waarbij na tien verkeerde pogingen om het wachtwoord in te voeren het hele toestel wordt gewist. En dan ook echt definitief. En dus stond de organisatie, met een groter budget dan het bruto binnenlands product van half Afrika, natuurlijk gigantisch voor lul. Maar goed, de FBI laat zich natuurlijk niet voor één gat vangen. Dus deden ze wat iedere Amerikaan die een kleine tegenslag te verwerken krijgt doet: een rechtszaak aanspannen. Tegen Apple.

De inzet is als volgt: de FBI wil Apple verplichten om een software-update van de iPhones door te voeren waarbij ieder toestel op afstand te ontgrendelen is.  Ik zal dat even langzaam vertellen, zodat de woorden goed tot u door kunnen dringen: ieder toestel. Wereldwijd. Toegankelijk voor de Amerikaanse overheid. Zo. Heeft u nu een ongemakkelijk gevoel in de onderbuik? Dat snap ik, excuses daarvoor. Maar het is dan ook nogal wat.

Misschien denkt u nu wel: ach, wat maakt het mij uit? Waarom zou de Amerikaanse overheid echt geïnteresseerd zijn in wat ik doe? Zijn ze bang voor oproepen tot sektarisch geweld in de notulen van de vergadering  van fietsclub De Rustige Rijders? Waarschijnlijk hoeft u zich daarover nog geen zorgen te maken. Met de nadruk op het woordje nog. Wat nu onschuldig lijkt, is dat over 20 jaar wellicht helemaal niet meer. Staat er in die notulen dat u tijdens die bewuste vergadering in woede bent uitgebarsten? Hmm, kort lontje. Makkelijk ontvlambaar. Weer een vinkje erbij op de terroristenchecklist. Dat soort dingen hoeft trouwens niet eens in notulen te staan, want de meeste iPhones zijn uitgerust met sensoren die alle vitale lichaamsfuncties al kunnen vastleggen (in het kader van bepaalde fitnessprogramma’s). Het zou dus zomaar kunnen dat meneer Obama (of Trump, God verhoede het) straks eerder weet of u een potentiële terrorist bent dan u zelf. Onzin? Zulke voorspelmodellen bestaan al. Het is dus een kwestie van afwachten voordat supercomputers uw complete gedrag netjes kunnen samenbundelen in hapklare profielen, en daar automatisch een labeltje aan kunnen hangen: “ongevaarlijk”, “gevaarlijk”, of “mogelijk gevaarlijk”. Minority Report, maar dan in het echt. En dan hebben we het nog niets eens over personen met minder nobele doeleinden gehad. De meeste iPhones bevatten allemaal opgeslagen gegevens, wachtwoorden, creditcardnummers, etc. Als Apple een “achterdeurtje” inbouwt voor de overheid, dan kunnen criminelen daar natuurlijk ook doorheen.

Apple weet dit natuurlijk ook allemaal, en dus deden ze deze week iets opmerkelijks: ze weigerden. Dat is bijzonder, want als de regering iets wil, dan is Apple er meestal als de kippen bij om gewillig voorover te bukken. Tim Cook, Apple’s topman, legt in een uitgebreide brief uit waarom. Korte samenvatting: Apple wil uit alle macht voorkomen dat er een precedent geschapen wordt. Als ze nu akkoord gaan, dan moeten ze dat voortaan altijd. En dat willen ze niet. Voornamelijk omdat ze bang zijn dat criminelen er inderdaad misbruik van maken, maar het is ook iets wat volledig indruist tegen de principes van iedere softwaremaker: je wil dat je programma’s zo waterdicht mogelijk zijn. Cybersecurity is momenteel een enorm issue in de ICT-wereld, en bedrijven doen er alles aan om zich zo goed mogelijk tegen aanvallen van buitenaf te beschermen. Het inbouwen van een achterdeurtje is het equivalent van tijdens een onweersbui een koperen harnas aantrekken, een boom beklimmen en roepen dat alle goden klootzakken zijn – je lokt de ellende uit. Apple staat overigens niet alleen: ook Microsoft, Facebook, Google en Twitter hebben zich inmiddels achter Cook geschaard. Het is dan ook enorm spannend wie er gaat winnen. In Amerika is dat helaas vaak een kwestie van het meeste geld hebben, en op dat punt wint de overheid het meestal, maar ze hebben een machtige tegenstander gekozen: Tim Cook heeft namelijk 200 miljard dollar op z’n spaarrekening staan. Oef. Om nog maar te zwijgen over de andere technologiereuzen, want gezamenlijk hebben ze ongeveer een biljoen aan cash. Dan hebben we het dus nog niet eens over beurswaarde gehad.

Het belooft een razend interessante rechtszaak te worden. Sterker nog: ik vermoed zelfs dat de uitkomst ervan de belangrijkste zal zijn in de recente wereldgeschiedenis. Misschien zelfs wel de belangrijkste aller tijden. Waarom? Niet alleen omdat het een technologische kwestie is, maar een principiële discussie die voor decennia kan bepalen welke partij er aan het langste eind trekt: de overheden, of de grote bedrijven. Als de FBI wint, dan schept dat een ongekend precedent voor een Big Brother-achtige infiltratie van onze privacy. Als Apple moet inbinden, dan is het slechts een kwestie van tijd voor de andere grote elektronicafabrikanten dat ook zullen moeten doen. Dan geven we een overheid de macht om ons in ieder facet van ons leven te kunnen volgen, op ieder moment. Het alternatief is minstens zo angstaanjagend: winnen de grote bedrijven, dan is dat de zoveelste stap in het proces waarin het bedrijfsleven langzaam de macht overneemt van de overheid. Neem bijvoorbeeld TTIP, het handelsverdrag tussen landen waarbij de positie van bedrijven veel machtiger wordt: zo kan ieder bedrijf – als het verdrag er komt – iedere overheid aanklagen als het vermoeden bestaat dat er regelgeving is die de bedrijven ervan weerhoudt om extra winst te maken. Mag ik geen afvalwater dumpen in een natuurgebied? Aanklagen die handel, want dat kost me zoveel extra geld dat we er wel eens aan onderdoor zouden kunnen gaan. Biologisch vlees? Veel te duur, de bio-industrie is toch veel goedkoper? Dood gaan die beesten toch wel, en de consument profiteert er alleen maar van.

Conclusie: als het niet allemaal met een sisser afloopt, dan kan de uitspraak wel eens grote gevolgen hebben. Persoonlijk zal ik deze zaak met enorm veel interesse volgen, omdat ik er voor mijn boek namelijk vanuit ben gegaan dat deze botsing er vroeg of laat zou komen. In mijn versie winnen de bedrijven, en de gebeurtenissen die daarop volgen vormen de rode draad in het verhaal. In zekere zin hoop ik daarom dat Apple wint, want dan hoef ik niet het hele verhaal in de prullenbak te gooien. Maar of het de meest gunstige uitkomst is voor ons, daar durf ik nu nog niets over te zeggen.

De belangrijkste rechtszaak aller tijden?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *